Facebook   Twitter
 
Ամուլսարը ևս մի ծրագիր է՝ մեր երկիրը քանդելու. Կարինե Դանիելյան

Ամուլսարը ևս մի ծրագիր է՝ մեր երկիրը քանդելու. Կարինե Դանիելյան

19 Մայիսի 2017 - 13:29
Երկար ժամանակ է՝ ինչ չի դադարում աղմուկը Ամուլսարի հարցի շուրջ, բազմաթիվ փորձագետներ բարձրաձայնում են այն վտանգների մասին, որ կարող է իր հետ բերել հանքարդյունաբերական աշխատանքների մեկնարկը և տասը տարի շարունակ խիստ թունավոր նատրիումի ցիանիդի միջոցով տարեկան 10 միլիոն տոննա հանքաքարի վերամշակումը: Խնդրի շուրջ HayNews.am-ը զրուցել է բնապահպան Կարինե Դանիելյանի հետ:
- Տիկին Կարինե, Հայաստանում ո՞րն է թիվ մեկ բնապահպպանական խնդիրը:

- Անկախության տարիներին մենք անցանք բացարձակ հումքային կցորդ երկրի կարգավիճակի և, կորցնելով մնացած ճյուղերը ամբողջ տնտեսության հիմքը դարձավ հանքարդյունաբերությունը, դա աֆրիկյան երկրների, ամենահետամնաց երկրների տնտեսության ձևն է: Սա խիստ վտանգավոր է, քանզի որևէ լուրջ էկոլոգիական սահմանափակումների չնայելով, ինչ որ հնարավոր է՝ քանդում ենք: Հատկապես վտանգավոր է մետաղ պարունակող հանքերի առկայությունը, քանզի եթե այլ տեղերում ավազ պարունակող հանքերը, թեև էլի ունեն խնդիրներ, բայց դրանք այդքան գլոբալ չեն: Ավազի հանքերը Արաքս գետի տարածքում բերեցին նրան, որ մենք տարածք զիջեցինք Թուրքիային. գետը այնքան քանդեցինք մեր կողմից, որ այն իր հունը փոխեց: Ամենալուրջ խնդիրները մետաղ պարունակող հանքերից են առաջանում, բաց հանքերում պայթյունների արդյունքում շրջակա միջավայրի աղտոտում է տեղի ունենում, բացի դրանից աշխատանքի արդյունքում առաջանում են պոչամբարներ, որոնք քաղցկեղի նման ծածկում են երկիրը: Սա ոչ միայն իմ, այլև շատ էկոլոգիական ՀԿ-ների կարծիքն է, որ սա մեր առաջին, ամենալուրջ խնդիրն է, որը չենք կարողանում կանգնեցնել:

- Իսկ ի՞նչ գործողություններ են անում բնապահպանները և ՀԿ-ները՝ այս ամենը կանգնեցնելու համար և ստացվո՞ւմ է արդյոք:

- Առանձին գործողություններ, իհարկե նախաձեռնել ենք, արդյունքի հասել ենք, բայց դա քիչ է. օրինակ՝ Սևանի ավազանում թույլ չտվեցինք, որ ընդլայնեն իրենց գործունեությունը, նախատեսվում էր ոսկու հանքին կից վերամշակող գործարան կառուցել, տեղափոխվեց Արարատ, հազվագյուտ դեպքերում փոքր-փոքր արդյունքեր ունենք, բայց հիմնականում հիմքից կտրում են Հայաստանի բնությունը, նաև ապագա տնտեսության զարգացումը, որովհետև մենք մի կողմից հայտարարում ենք մաքուր գյուղատնտեսության զարգացում, եվրոպական, եվրասիական երկրներ պիտի արտահանենք մեր ամենամաքուր արտադրանքը, որտե՞ղ է այդ մաքուր արտադրանքը, եթե ողջ տարածքը ցիանիդով, թունավոր այլ մետաղներով ենք աղտոտում:

- Այժմ էլ Ամուլսարի հանքի խնդիրն է ծառացել, բազմաթիվ փորձագետներ պնդում են, որ Ամուլսարի շահագործման դեպքում վտանգվելու են Հայաստանի քաղցրահամ ջրերի ռազմավարական պաշարները, Սևանա լիճը, հանքային բուժիչ ջրերով հայտնի Ջերմուկ առողջարանային քաղաքն ու Որոտան-Արփա ջրատար թունելը: Ի՞նչ կասեք այս հարցի շուրջ:

- Մենք շատ պայքարեցինք նաև Ամուլսարի պարագայում, բայց ոչ մի արդյունքի չհասանք, ընդ որում օրինակ Նազելի Վարդանյանը, որպես իրավաբան, ապացուցում էր, թե ինչքան օրենքներ և ակտեր են խախտվել: Ասեմ, որ ՀՀ Նախագահին առընթեր Սևանի հանձնաժողովի անդամ եմ, մենք քննարկել ենք և բացասական կարծիք ենք հայտնել, սակայն ինչպես այդ բացասականը վերածվեց դրականի, ես այդպես էլ չհասկանացա:

- Հատկապես ահազանգում են Գնդեվազ գյուղի բնակիչները: Ի՞նչ կասեք այդ առումով, չէ՞ որ բարձրացվում է նույնիսկ հարց, որ գյուղի տարհանման խնդիր կլինի:

- Այս անգամ արդեն բնակիչներն են բողոքում, քանի որ այլ դեպքերում, օրինակ՝ Թեղուտի, երբ էկոլոգները բողոքում էին, թե վնասակար է, մեր դեմ դուրս էին գալիս թեղուտցիները և ասում, թե վերջապես իրենք աշխատատեղերով կապահովվեն, լավ կյանք կունենան, մենք իրենց միայն խանգարում ենք, հիմա զանգ են տալիս, թե՝ եկեք, փրկեք, բայց արդեն շատ ուշ է: Փրկել հնարավոր չէ, կոպեկներով վաճառվեցին իրենց այգիների տարածքները, եթե էլ կան դեռ մի քանիսը, դրանք ոռոգող ջրերը աղտոտված են, օգտագործել հնարավոր չէ: Իսկ աշխատատեղերի վերաբերյալ՝ գուցե մի քանի հոգի ներգարվվեց ամենասևագործ աշխատանքներում, իսկ հասկանալի է, որ մասնագետներին, մյուսներին բերեցին դրսից: Եվ փաստորեն մարդիկ իրենց կերակրող հիմնական աղբյուրից զրկվեցին և նոր աշխատանք չստացան: Հիմա լրիվ այլ կարծիքի են, բայց էլ ոչինչ փոխել չի լինի: Մենք չգիտենք մեր երկրի ընդերքը, չենք կարող երաշխավորել, որ մեր քաղցրահամ ջրերին վտանգ չի սպառնա՝ ի դեմս Սևանի, որ Ջերմուկին չի սպառնա վտանգ, ընդհակառակը, բազմաթիվ փորձագետներ եկել են եզրակացության, որ շատ մեծ վտանգ կսպառնա վերջիններիս: Միգուցե ինչ-որ հարստացում տեղի կունենա կոնկրետ անձանց մոտ, դա էլ պարզ չէ, որովհետև ոսկու տոկոսն այնտեղ շատ ցածր է: Տարբեր սպիկուլյացիաներ են գնում այս առումով, իհարկե ես չեմ կարող դրանք վերարտադրել առանց հաստատելու, բայց իրոք զարմանալի է: Հայաստանը ժամանակին միացել է Ռիոյի հռչակագրին, որտեղ հատուկ կետ կա՝ նախազգուշության սկզբունք՝ եթե դու չես կարող գիտականորեն, հստակ ապացուցել, որ շրջակա միջավայրի համար անվնաս է տվյալ գործունեությունը, ուրեմն պարտավոր ես այն չծավալել: Ոչ թե մենք՝ բնապահաններս կամ էկոլոգիական այլ կառույցներ, ՀԿ-ներ պետք է ապացուցենք տվյալ՝ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության գործունեության անվտանգությունը, այլ հենց իրենք, միայն խոսքով ասել՝ դա իրոք անվտանգ է, մանկամիտ հայտարարություն է:

- Ես հանդիպել էի մի հոդվածի, որում փորձագետ, ջրամաքրման ոլորտում բազմաթիվ տարիներ աշխատած դոկտոր, պրոֆեսորն ասում էր, թե նույն այդ Լիդիան Արմենիան ոչ մի փորձ չունի հանքարդյունաբերության բնագավառում, ոչ մի համապատասխան անվտանգության սարքավորումներ չունի իր տրամադրության տակ, այսինքն՝ դուրս է գալիս, որ կազմակերպությունը ոչ մի փաստաթուղթ չի՞ ներկայացրել, ոչ մի բնապահպանի հետ հանդիպում չի՞ եղել, ծրագրի ոչ մի կողմ, ոչ մի դեմ հանգամանք չի քննարկվե՞լ:

- Բռոնոզյանի մասին է խոսքը, նա և ոչ միայն նա, այլև սփյուռքում մի շարք փորձագետներ անհանգստացած են և ահազանգում են այս հարցի շուրջ, քննարկումներ, փաստաթղթեր եղել են, թե ոչ՝ չգիտեմ, նրանք ասում են՝ ամեն բան հաշվարկված է, փորձաքննություն անցկացված է: Ինչքան գիտեմ՝ բավական ճնշումներ եղել են մեր իշխանությունների վրա, որպեսզի Ամուլսարը անպայման շահագործվի:

Անուշ Կրկյաշարյան
 
Նմանատիպ նորություններ
Լեռնագնացների մարմիններ են գտել Էվերեստի վրա
24 Մայիսի 2017 - 09:59
Էվերեստի վրա 4 մարդու մարմին են գտել: Այս մասին գրում է Himalayan Times-ը: Լեռնագնացներին՝ երկու օտարերկրյա զբոսաշրջիկների եւ երկու ուղեկցորդների, գտել են գագաթին հասնելուց առաջ տեղակայված վերջին ճամբարի վրանում:

ԱՀ ՊՆ. Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է շուրջ 95 անգամ՝ արձակելով ավելի քան 1140 կրակոց
24 Մայիսի 2017 - 09:50
Մայիսի 23-ին և լույս 24-ի գիշերը արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդը տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից, հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 95 անգամ՝ հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակելով շուրջ 1140 կրակոց:

Որևէ ներողամտություն չի ցուցաբերվելու օրինազանցության նկատմամբ. ոստիկանությունը՝ Վերջին զանգի օրվա մասին
23 Մայիսի 2017 - 23:46
«Վերջին զանգի» օրը ոստիկանւթյունը ողջ ծավալով ապահովելու է հասարակական կարգը, պահպանելու է տոնական հանդիսությունների մասնակիցների և քաղաքացիների անվտանգությունն ու իրավունքներ:
ԵՊՀ-ի ուսանողը «Lexus»-ով վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին. Shamshyan.com
23 Մայիսի 2017 - 23:44
Shamshyan.com-ը գրում է, որ այսօր՝ մայիսի 23-ին, վրաերթ է տեղի ունեցել Երևանում:
Սերժ Սարգսյանին իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Բելգիայի նորանշանակ դեսպանը
23 Մայիսի 2017 - 23:34
Նախագահ Սերժ Սարգսյանին այսօր իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Բելգիայի Թագավորության նորանշանակ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ժան-Արթուր Ռեժիբոն (նստավայրը՝ Մոսկվա):
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ցավակցագիր է հղել Միացյալ Թագավորության վարչապետին
23 Մայիսի 2017 - 23:12
Մայիսի 23-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ցավակցական նամակ է հղել Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության վարչապետ Թերեզա Մեյին Մանչեսթեր Արենայում տեղի ունեցած ահաբեկչության կապակցությամբ, որը պատճառ է դարձել երկու տասնյակից ավել մարդկային զոհերի և բազում վիրավորների:
Սյունիքի մարզի ութ դպրոցում այս տարի «Վերջին զանգ» չի հնչելու
23 Մայիսի 2017 - 23:09
Սյունիքի մարզի 75 դպրոցից ութում այս տարի «Վերջին զանգ» չի հնչելու շրջանավարտ չլինելու պատճառով։
Մանչեսթերի պայթյունն իր վրա է վերցրել «Դաեշ» խմբավորումը (Տեսանյութ)
23 Մայիսի 2017 - 20:39
Մանչեսթերում Արիանա Գրանդեի համերգից հետո մահապարտ ահաբեկչի իրագործած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 22 մարդ, իսկ 59-ը մարմնական վնասվածքներ են ստացել: Այս մասին տեղեկացնում է Ամերիկայի ձայնը:
Բրիտանական զբոսանավը բախվել է կետին և խորտակվել
23 Մայիսի 2017 - 20:34
Մեծ Բրիտանիայի 3 բնակչի փրկել են խորտակվող նավից, որը կետի հետ բախվելուց հետո ջրասույզ էր լինում:
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 8452
 
Լրահոս`