Facebook   Twitter
 
Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

13 Մարտի 2018 - 15:43
Մարտի 14-ը սահմանվել է որպես գետերի միջազգային օր:
Հայաստանի գետերը պատկանում են Արաքս և Քուռ գետավազաններին, 10 կմ և ավելի երկարությամբ ունենք 215 գետեր, որոնցից ամենախոշորը Արաքսն է:

«Էկոլուր» կայքի խմբագիր, փորձագետ Վիկտորյա Բուռնազյանը լրագրողների հետ ասուլիսի ժամանակ ասաց, որ այս օրը սահմանվել է, որպեսզի գետերի վրա ամբարտակներ չկառուցվեն, այնինչ Հայաստանում ամբարտակները գետերի վրա կառուցվում են ջրամբարների, ՀԷԿ-երի համար: Մենք ունենք մի քանի խոշոր ջրամբարներ խոշոր ՀԷԿ-երի հետ կապված, մնացածը փոքր ՀԷԿ-եր են իրենց փոքր ջրամբարներով:

Ըստ բանախոսի, աշխարհում այս միտումը գնաց ամբարտակների դեմ նաև այն պատճառով, որ այդ մեծ ջրամբարները հսկայական տարածքներ էին գրավում, բնակավայրեր, անտառներ, մարդիկ զրկվում էին իրենց բնակտարածքներից:

ՀՀ-ում կա 184 փոքր ՀԷԿ՝ կառուցված ոռոգման և խմելու համակարգերի վրա, դրանցից մոտ 145-ը կառուցված են գետերի վրա, Էկոլուր-ի կողմից արդեն իսկ ուսումնասիրվել է 135-ը, և Բնապահպաննության նախարարության փորձագետների հետ միասին կազմակերպության փորձագետները բացահայտել են մի շարք խնդիրներ, օրինակ, որ ՀԷԿ-երը չեն պահպանում էկոլոգիական թողք, գետի էկոլոգիական հավասարակշռությունը խախտվում է, ձկնապաշարներն են կտրուկ նվազել, պատճառներից մեկը ՀԷԿ-երի ձկնանցարանների ֆունկցոնալ նշանակություն չունենալն է, ձկները չեն կարողանում տեղաշարժվել, մյուսը ձկնագողությունն է:

Կոնկրետ գետերի հետ կապված ունենք խիստ աղտոտվածության խնդիր: Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիտորինգի կենտրոնի ուսումնասիրությների արդյունքում 2017 թվականին 43 փոքր գետերից 15-ը խիստ աղտոտված են՝ ունեն 5-րդ դասի աղտոտվածություն:

Դրանք են՝ Փամբակ, Դեբեդ, Ախթալա, Շնող, Կարկաչուն, Քասախ, Գեղարոտ, Հրազդան, Գետառ, Մարմարիկ, Մասրիկ, Կարճևան, Ողջի, Արծվանիկ, Գորիս գետ: Դեբեդը, Ախթալան, Ողջին, Շնողը, Կարճևանը, Նորաշենիկը կրում են հանքարդյունաբերության ազդեցությունը, հիմնականում աղտոտված են ծանր մետաղներով, օրինակ, Թեղուտի դեպքում պոչամբարից արտահոսքեր եղան, դիտվեցին գետերի թունավորումներ, Ախթալայի լեռնահարստացուցիչ կոմբինատի թափոնները լցվում են Ախթալա գետը, ըստ բանախոսի, չունենք որպես այդպիսին գետ, ունենք պոչատար, Սյունիքում հանքարդյունաբերական գործունեություն է վարում Քաջարանի հանքավայրը, Կապանում՝ Շահումյանի հանքարդյունաբերական կենտրոնի հետևանքով են աղտոտվում գետերը, հաջորդ պատճառն էլ գետերի աղտոտվածության դա մաքրման կայանների բացակայությունն է, հանգստյան գոտիների տեղակայումը գետերի ափերին, որոնք չունեն մաքրման կայաններ, այդ ամբողջ կեղտաջրերը գալիս-թափվոում են գետը:

Ըստ բանախոսի՝ կոնկրետ Հրազդան գետի հետ կապված պարբերաբար լինում են կեղտաջրերի հոսքեր գետի մեջ, արդեն 10 տարի է, ինչ փորձագետները հետևում են գետի վիճակի, և միայն մեկ անգամ էր, որ բացահայտվեց, թե որտեղից է այդ արտահոսքը և կանխվեց:

«Թիվ մեկ խնդիրը ջրհոսքերի նվազումն է: Մենք տեսնում ենք, որ գետերի ջրհոսքերի նվազման միտումը շարունակվում է, կլիմայի փոփոխության երրորդ ազգային հաղորդագրության համաձայն 2030թ.-ին գետերի հոսքը կնվազի մինչև 11.9%-ով, 2050թ.-ին՝ 34%-ով»,- ասաց նա:

Ըստ բանախոսի՝ այդ նվազումը դիտվեց նաև Սև ջուր գետում, ըստ մասնագետների՝ ՀՀ ամենաջրառատ գետն էր դա, որից սնվում էր Ատոմակայանը, այդ գետի աղբյուրները ցամաքել են, գետը դարձել է բավական սակավաջուր, ատոմակայանի համար 2013թ.-ին հորատվեցին 3 հորատանցքեր ջրի համար և նպատակ կա ևս 10-ը հորատել ատոմակայանի համար:

Ջրի սակավության խնդիրը կոնֆլիկտներ է առաջացնում գյուղերում, մասնավորապես՝ Գեղարքունիքի Աստղաձոր գյուղը ունի ջրի խնդիր, Աստղաձոր գետի ջուրը տեղափոխվեց հարևան Զոլաքար գյուղ և Աստղաձորի բնակիչները մնացել են առանց ջրի, օգտագործում են հորատանցքերի կասկածելի որակի ջուր, որը նշում են, որ վտանգավոր է նրանց առողջության համար:

Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի տնօրեն Բարդուղ Գաբրիելյանն էլ ասաց, որ ընդհանուր խնդիրների մասին բարձրաձայնելով, առաջնային վտանգը հանքարդյունաբերությունից է, երկրորդը՝ փոքր ՀԷԿ-երից: Ամբողջ աշխարհում փոքր ՀԷԿ-երը զարգանում են, որովհետև գլոբալ առումով անվնաս են, բայց տեղական մասշտաբով լուրջ վտանգում են շրջակա միջավայրը:

Անուշ Կրկյաշարյան
 
Նմանատիպ նորություններ
Չվախենանք ճշմարտությունն ասել, պայքարելով՝ առաջ գնանք
19 Նոյեմբերի 2018 - 11:42
Իմ պայքարը ընդդեմ չէ, իմ պայքարը հանուն է, ժողովուրդ ջան. հանուն ազգային-քրիստոնեական Հայաստանի եւ Արցախի, հանուն 88-ին պայքարած իմ ավագ եղբայրների գործի շարունակականության, հանուն իմ գաղափարների՝ հայկական ընտանիքի, ավանդական արժեքների, քրիստոնեական՝ իրական սիրո , այլ ոչ թե պղծության քարոզի, արժեքների տոտալ խեղաթյուրման եւ մանիպուլյացիայի:
Հասմիկ Խոջյանը՝ հրապուրիչ կերպարում
19 Նոյեմբերի 2018 - 11:39
«Էլենի օրագիրը» հեռուստասերիաում Մարիամիկը հեռուստադիտողների կողմից սիրված է իր համեստ դպրոցականի կերպարով: Նրան մարմնավորող դերասանուհի Հասմիկ Խոջյանը իրական կյանքում եւս աչքի է ընկնում իր համեստ եւ զուսպ կերպարով, բայց ի տարբերություն Մարիամիկի՝ Հասմիկն ավելի նրբագեղ ու էլեգանտ կերպարներ է նախընտրում:)
ՀՀԿ- ն ունի ԱԺ մուտք գործելու շանս
19 Նոյեմբերի 2018 - 11:31
Լեզվաբան Նարինե Դիլբարյանը մեզ հետ զրույցում նկատում է, որ հեղափոխությունից յոթ ամիս անց նախկին իշխող կուսակցություն ՀՀԿ-ն դառնում է ընդդիմություն։
«Թուրքիան չի բացել իր սահմանները Հայաստանից հարյուրավոր բեռնատար մեքենաների առաջ». թուրք դեսպանը հերքել է թուրքական լրատվամիջոցների տարածած լուրերը
19 Նոյեմբերի 2018 - 11:15
Նախօրեին թուրքական լրատվամիջոցները գրել էին, որ Թուրքիան բացել է իր սահմանները Հայաստանից հարյուրավոր բեռնատար մեքենաների առաջ:
Մարտունի քաղաքի միակ ավագ դպրոցում աշակերտների թվի աճ կա. դպրոցի տնօրեն
19 Նոյեմբերի 2018 - 11:00
Մարտունի քաղաքի Տ Աբրահամյանի անվան ավագ դպրոցը հիմնանորոգվել է Համաշխարհային բանկի միջոցներով: Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում նշեց դպրոցի տնօրեն Վարդան Ավետիսյանը:
Լիխտենշտեյն - Հայաստան. Բուքմեյքերների կարծիքը
19 Նոյեմբերի 2018 - 10:51
Ֆուտբոլի ՈւԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի խմբային փուլի վերջին՝ 6-րդ տուրում Հայաստանի հավաքականը կհյուրընկալվի Լիխտենշտեյնի թիմին:
Սևանում շունը կծել է 14-ամյա երեխայի
19 Նոյեմբերի 2018 - 10:41
Նոյեմբերի 18-ին, ժամը 16:51-ին «911» ծառայությունը հաղորդում է ստացել, որ Սևան քաղաքի Դեմիրճյան փողոցի տներից մեկի բակում շունը արձակվել է կապից և կծել երեխային. անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը։
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 15748
 
Լրահոս`
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Վարչապետը Մարտունիում է
Հասարակություն, Քաղաքական