Facebook   Twitter
 
Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

13 Մարտի 2018 - 15:43
Մարտի 14-ը սահմանվել է որպես գետերի միջազգային օր:
Հայաստանի գետերը պատկանում են Արաքս և Քուռ գետավազաններին, 10 կմ և ավելի երկարությամբ ունենք 215 գետեր, որոնցից ամենախոշորը Արաքսն է:

«Էկոլուր» կայքի խմբագիր, փորձագետ Վիկտորյա Բուռնազյանը լրագրողների հետ ասուլիսի ժամանակ ասաց, որ այս օրը սահմանվել է, որպեսզի գետերի վրա ամբարտակներ չկառուցվեն, այնինչ Հայաստանում ամբարտակները գետերի վրա կառուցվում են ջրամբարների, ՀԷԿ-երի համար: Մենք ունենք մի քանի խոշոր ջրամբարներ խոշոր ՀԷԿ-երի հետ կապված, մնացածը փոքր ՀԷԿ-եր են իրենց փոքր ջրամբարներով:

Ըստ բանախոսի, աշխարհում այս միտումը գնաց ամբարտակների դեմ նաև այն պատճառով, որ այդ մեծ ջրամբարները հսկայական տարածքներ էին գրավում, բնակավայրեր, անտառներ, մարդիկ զրկվում էին իրենց բնակտարածքներից:

ՀՀ-ում կա 184 փոքր ՀԷԿ՝ կառուցված ոռոգման և խմելու համակարգերի վրա, դրանցից մոտ 145-ը կառուցված են գետերի վրա, Էկոլուր-ի կողմից արդեն իսկ ուսումնասիրվել է 135-ը, և Բնապահպաննության նախարարության փորձագետների հետ միասին կազմակերպության փորձագետները բացահայտել են մի շարք խնդիրներ, օրինակ, որ ՀԷԿ-երը չեն պահպանում էկոլոգիական թողք, գետի էկոլոգիական հավասարակշռությունը խախտվում է, ձկնապաշարներն են կտրուկ նվազել, պատճառներից մեկը ՀԷԿ-երի ձկնանցարանների ֆունկցոնալ նշանակություն չունենալն է, ձկները չեն կարողանում տեղաշարժվել, մյուսը ձկնագողությունն է:

Կոնկրետ գետերի հետ կապված ունենք խիստ աղտոտվածության խնդիր: Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիտորինգի կենտրոնի ուսումնասիրությների արդյունքում 2017 թվականին 43 փոքր գետերից 15-ը խիստ աղտոտված են՝ ունեն 5-րդ դասի աղտոտվածություն:

Դրանք են՝ Փամբակ, Դեբեդ, Ախթալա, Շնող, Կարկաչուն, Քասախ, Գեղարոտ, Հրազդան, Գետառ, Մարմարիկ, Մասրիկ, Կարճևան, Ողջի, Արծվանիկ, Գորիս գետ: Դեբեդը, Ախթալան, Ողջին, Շնողը, Կարճևանը, Նորաշենիկը կրում են հանքարդյունաբերության ազդեցությունը, հիմնականում աղտոտված են ծանր մետաղներով, օրինակ, Թեղուտի դեպքում պոչամբարից արտահոսքեր եղան, դիտվեցին գետերի թունավորումներ, Ախթալայի լեռնահարստացուցիչ կոմբինատի թափոնները լցվում են Ախթալա գետը, ըստ բանախոսի, չունենք որպես այդպիսին գետ, ունենք պոչատար, Սյունիքում հանքարդյունաբերական գործունեություն է վարում Քաջարանի հանքավայրը, Կապանում՝ Շահումյանի հանքարդյունաբերական կենտրոնի հետևանքով են աղտոտվում գետերը, հաջորդ պատճառն էլ գետերի աղտոտվածության դա մաքրման կայանների բացակայությունն է, հանգստյան գոտիների տեղակայումը գետերի ափերին, որոնք չունեն մաքրման կայաններ, այդ ամբողջ կեղտաջրերը գալիս-թափվոում են գետը:

Ըստ բանախոսի՝ կոնկրետ Հրազդան գետի հետ կապված պարբերաբար լինում են կեղտաջրերի հոսքեր գետի մեջ, արդեն 10 տարի է, ինչ փորձագետները հետևում են գետի վիճակի, և միայն մեկ անգամ էր, որ բացահայտվեց, թե որտեղից է այդ արտահոսքը և կանխվեց:

«Թիվ մեկ խնդիրը ջրհոսքերի նվազումն է: Մենք տեսնում ենք, որ գետերի ջրհոսքերի նվազման միտումը շարունակվում է, կլիմայի փոփոխության երրորդ ազգային հաղորդագրության համաձայն 2030թ.-ին գետերի հոսքը կնվազի մինչև 11.9%-ով, 2050թ.-ին՝ 34%-ով»,- ասաց նա:

Ըստ բանախոսի՝ այդ նվազումը դիտվեց նաև Սև ջուր գետում, ըստ մասնագետների՝ ՀՀ ամենաջրառատ գետն էր դա, որից սնվում էր Ատոմակայանը, այդ գետի աղբյուրները ցամաքել են, գետը դարձել է բավական սակավաջուր, ատոմակայանի համար 2013թ.-ին հորատվեցին 3 հորատանցքեր ջրի համար և նպատակ կա ևս 10-ը հորատել ատոմակայանի համար:

Ջրի սակավության խնդիրը կոնֆլիկտներ է առաջացնում գյուղերում, մասնավորապես՝ Գեղարքունիքի Աստղաձոր գյուղը ունի ջրի խնդիր, Աստղաձոր գետի ջուրը տեղափոխվեց հարևան Զոլաքար գյուղ և Աստղաձորի բնակիչները մնացել են առանց ջրի, օգտագործում են հորատանցքերի կասկածելի որակի ջուր, որը նշում են, որ վտանգավոր է նրանց առողջության համար:

Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի տնօրեն Բարդուղ Գաբրիելյանն էլ ասաց, որ ընդհանուր խնդիրների մասին բարձրաձայնելով, առաջնային վտանգը հանքարդյունաբերությունից է, երկրորդը՝ փոքր ՀԷԿ-երից: Ամբողջ աշխարհում փոքր ՀԷԿ-երը զարգանում են, որովհետև գլոբալ առումով անվնաս են, բայց տեղական մասշտաբով լուրջ վտանգում են շրջակա միջավայրը:

Անուշ Կրկյաշարյան
 
Նմանատիպ նորություններ
Միշել Օբաման հարսանիքի թամադա է եղել
25 Սեպտեմբերի 2018 - 00:01
ԱՄՆ նախկին առաջին տիկին Միշել Օբաման Չիկագոյում երիտասարդ մի զույգի համար դարձել է հարսանիքի կազմակերպիչ եւ թամադա։
Նույն ժամին քնելը մեծահասակներին օգնում է խուսափել սիրտ-անոթային հիվանդություններից
24 Սեպտեմբերի 2018 - 23:51
Ամերիկացի գիտնականներն առաջարկել են քնի որակի նոր չափում՝ «քնի կանոնավորության ինդեքս», որը հաշվի է առնում քնել պատրաստվելու ժամը, ցերեկային քնի եւ քնկոտության հաճախականությունը, ինչպես նաեւ ցերեկային լուսավորության ազդեցությունը:
Բացահայտվել է ծույլ մարդկանց հետաքրքիր առանձնահատկությունը
24 Սեպտեմբերի 2018 - 23:35
Կանադացի գիտնականները հայտնաբերել են, որ ծուլությունը ուղեղի աշխատանքի առանձնահատկության արդյունք է՝ գրում է EurekAlert-ը։
Միլանի նորաձեւության շաբաթ. Երեք կուրծք ունեցող մոդելները ցնցել են բոլորին (Լուսանկարներ)
24 Սեպտեմբերի 2018 - 23:17
Միլանի նորաձեւության շաբաթն ավարտված է, իսկ նորաձեւությամբ տարված խավի հայացքն ուղղված է դեպի Փարիզ, սակայն անդրադառնանք Միլանի նորաձեւության շաբաթի ամփոփիչ՝ GCDS բրենդի ցուցադրությանը:
Ինչպես են Հայաստանում լուծվում կանանց խնդիրները. Աննա Հակոբյանի հարցազրույցը «Мир 24» հեռուստատեսությամբ (Տեսանյութ)
24 Սեպտեմբերի 2018 - 23:10
Սանկտ-Պետերբուրգում ավարտվել է Կանանց եվրասիական ֆորումը, որին մասնակցում էր նաև ՀՀ վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանը:
Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Ռուանդայի նախագահի հետ
24 Սեպտեմբերի 2018 - 23:00
ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Ռուանդայի նախագահ Փոլ Կագամեյի հետ:
Ոստիկանությունը հաստատել է Վահան Բաբայանի հայտարարությունը. Ցուցակում մահացած մարդու անուն են հայտնաբերել
24 Սեպտեմբերի 2018 - 22:53
Ոստիկանությունը հաստատել է Ռեֆորմիստների կուսակցության նախագահ Վահան Բաբայանի հայտարարությունը՝ ցուցակներում մահացած մարդու անուն հայտնաբերելու մասին։
Արցախը կարևորում է տնտեսության բոլոր ճյուղերի փոխկապակցված և կայուն զարգացումը. ԱՀ պետնախարարը՝ հայաստանցի գործարարներին
24 Սեպտեմբերի 2018 - 22:52
Արցախի կառավարության նպատակն է տեսնել տնտեսական աճի արտացոլումը նաև բնակչության լայն զանգվածների բարեկեցության մեջ: Այս մասին հայաստանցի գործարարների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց Արցախի պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը:
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 15011
 
Լրահոս`
Միշել Օբաման հարսանիքի թամադա է եղել
Միջազգային, Հասարակություն