Facebook   Twitter
 
Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

Հայաստանում գրեթե գետ չի մնացել

13 Մարտի 2018 - 15:43
Մարտի 14-ը սահմանվել է որպես գետերի միջազգային օր:
Հայաստանի գետերը պատկանում են Արաքս և Քուռ գետավազաններին, 10 կմ և ավելի երկարությամբ ունենք 215 գետեր, որոնցից ամենախոշորը Արաքսն է:

«Էկոլուր» կայքի խմբագիր, փորձագետ Վիկտորյա Բուռնազյանը լրագրողների հետ ասուլիսի ժամանակ ասաց, որ այս օրը սահմանվել է, որպեսզի գետերի վրա ամբարտակներ չկառուցվեն, այնինչ Հայաստանում ամբարտակները գետերի վրա կառուցվում են ջրամբարների, ՀԷԿ-երի համար: Մենք ունենք մի քանի խոշոր ջրամբարներ խոշոր ՀԷԿ-երի հետ կապված, մնացածը փոքր ՀԷԿ-եր են իրենց փոքր ջրամբարներով:

Ըստ բանախոսի, աշխարհում այս միտումը գնաց ամբարտակների դեմ նաև այն պատճառով, որ այդ մեծ ջրամբարները հսկայական տարածքներ էին գրավում, բնակավայրեր, անտառներ, մարդիկ զրկվում էին իրենց բնակտարածքներից:

ՀՀ-ում կա 184 փոքր ՀԷԿ՝ կառուցված ոռոգման և խմելու համակարգերի վրա, դրանցից մոտ 145-ը կառուցված են գետերի վրա, Էկոլուր-ի կողմից արդեն իսկ ուսումնասիրվել է 135-ը, և Բնապահպաննության նախարարության փորձագետների հետ միասին կազմակերպության փորձագետները բացահայտել են մի շարք խնդիրներ, օրինակ, որ ՀԷԿ-երը չեն պահպանում էկոլոգիական թողք, գետի էկոլոգիական հավասարակշռությունը խախտվում է, ձկնապաշարներն են կտրուկ նվազել, պատճառներից մեկը ՀԷԿ-երի ձկնանցարանների ֆունկցոնալ նշանակություն չունենալն է, ձկները չեն կարողանում տեղաշարժվել, մյուսը ձկնագողությունն է:

Կոնկրետ գետերի հետ կապված ունենք խիստ աղտոտվածության խնդիր: Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիտորինգի կենտրոնի ուսումնասիրությների արդյունքում 2017 թվականին 43 փոքր գետերից 15-ը խիստ աղտոտված են՝ ունեն 5-րդ դասի աղտոտվածություն:

Դրանք են՝ Փամբակ, Դեբեդ, Ախթալա, Շնող, Կարկաչուն, Քասախ, Գեղարոտ, Հրազդան, Գետառ, Մարմարիկ, Մասրիկ, Կարճևան, Ողջի, Արծվանիկ, Գորիս գետ: Դեբեդը, Ախթալան, Ողջին, Շնողը, Կարճևանը, Նորաշենիկը կրում են հանքարդյունաբերության ազդեցությունը, հիմնականում աղտոտված են ծանր մետաղներով, օրինակ, Թեղուտի դեպքում պոչամբարից արտահոսքեր եղան, դիտվեցին գետերի թունավորումներ, Ախթալայի լեռնահարստացուցիչ կոմբինատի թափոնները լցվում են Ախթալա գետը, ըստ բանախոսի, չունենք որպես այդպիսին գետ, ունենք պոչատար, Սյունիքում հանքարդյունաբերական գործունեություն է վարում Քաջարանի հանքավայրը, Կապանում՝ Շահումյանի հանքարդյունաբերական կենտրոնի հետևանքով են աղտոտվում գետերը, հաջորդ պատճառն էլ գետերի աղտոտվածության դա մաքրման կայանների բացակայությունն է, հանգստյան գոտիների տեղակայումը գետերի ափերին, որոնք չունեն մաքրման կայաններ, այդ ամբողջ կեղտաջրերը գալիս-թափվոում են գետը:

Ըստ բանախոսի՝ կոնկրետ Հրազդան գետի հետ կապված պարբերաբար լինում են կեղտաջրերի հոսքեր գետի մեջ, արդեն 10 տարի է, ինչ փորձագետները հետևում են գետի վիճակի, և միայն մեկ անգամ էր, որ բացահայտվեց, թե որտեղից է այդ արտահոսքը և կանխվեց:

«Թիվ մեկ խնդիրը ջրհոսքերի նվազումն է: Մենք տեսնում ենք, որ գետերի ջրհոսքերի նվազման միտումը շարունակվում է, կլիմայի փոփոխության երրորդ ազգային հաղորդագրության համաձայն 2030թ.-ին գետերի հոսքը կնվազի մինչև 11.9%-ով, 2050թ.-ին՝ 34%-ով»,- ասաց նա:

Ըստ բանախոսի՝ այդ նվազումը դիտվեց նաև Սև ջուր գետում, ըստ մասնագետների՝ ՀՀ ամենաջրառատ գետն էր դա, որից սնվում էր Ատոմակայանը, այդ գետի աղբյուրները ցամաքել են, գետը դարձել է բավական սակավաջուր, ատոմակայանի համար 2013թ.-ին հորատվեցին 3 հորատանցքեր ջրի համար և նպատակ կա ևս 10-ը հորատել ատոմակայանի համար:

Ջրի սակավության խնդիրը կոնֆլիկտներ է առաջացնում գյուղերում, մասնավորապես՝ Գեղարքունիքի Աստղաձոր գյուղը ունի ջրի խնդիր, Աստղաձոր գետի ջուրը տեղափոխվեց հարևան Զոլաքար գյուղ և Աստղաձորի բնակիչները մնացել են առանց ջրի, օգտագործում են հորատանցքերի կասկածելի որակի ջուր, որը նշում են, որ վտանգավոր է նրանց առողջության համար:

Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի տնօրեն Բարդուղ Գաբրիելյանն էլ ասաց, որ ընդհանուր խնդիրների մասին բարձրաձայնելով, առաջնային վտանգը հանքարդյունաբերությունից է, երկրորդը՝ փոքր ՀԷԿ-երից: Ամբողջ աշխարհում փոքր ՀԷԿ-երը զարգանում են, որովհետև գլոբալ առումով անվնաս են, բայց տեղական մասշտաբով լուրջ վտանգում են շրջակա միջավայրը:

Անուշ Կրկյաշարյան
 
Նմանատիպ նորություններ
Անցած շաբաթը գրանցվել է 219 արտակարգ պատահար, այդ թվում 123 հրդեհ, 66 ավտովթար, 10 թունավորում
25 Հունիսի 2018 - 12:10
ՀՀ ԱԻՆ ՓԾ ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնում հունիսի 18-ից 24-ն ընկած ժամանակահատվածում գրանցվել է 529 դեպք, որից 219-ը՝ արտակարգ:
Արցախի նախագահը Րաֆֆի Համբարյանի հետ քննարկել է Արցախ-Սփյուռք կապերը
25 Հունիսի 2018 - 12:03
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը հունիսի 25-ին ընդունել է Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի ատենապետ Րաֆֆի Համբարյանին։
Բակո Սահակյանը ներկա է եղել Աստվածամոր Սուրբ Հովանի Մայր Տաճարի խաչերի եւ զանգերի օծման արարողությանը
25 Հունիսի 2018 - 11:54
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը հունիսի 24-ին ներկա է գտնվել Ստեփանակերտում Աստվածամոր Սուրբ Հովանի Մայր Տաճարի խաչերի եւ զանգերի օծման հանդիսավոր արարողությանը։
Մոսկվա-Երևան չվերթի օդանավի ժամանումից հետո «Զվարթնոց»-ի գծային բաժին քաղաքացի է բերման ենթարկվել
25 Հունիսի 2018 - 11:44
«Հետախուզում 2018» օպերատիվ-կանխարգելիչ միջոցառման շրջանակներում հունիսի 23-ին՝ ժամը 06.50-ին, ՀՀ ոստիկանության
Արթուր Գրիգորյանը և Լայլա Բաշանը քննարկել են Վրաստանի հետ 400 կՎ էլեկտրահաղորդման գծի և հաստատուն հոսանքի ներդիրով ենթակայնի կառուցման ընթացքը
25 Հունիսի 2018 - 11:42
ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար Արթուր Գրիգորյանն ընդունել է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության առաքելության տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար, Կայուն զարգացման գրասենյակի տնօրեն Լայլա Էնդրիուս Բաշանին:
Մանվել Գրիգորյանի փաստաբանին facebook-ով սպանության սպառնալիքներ ուղարկողին գտել են
25 Հունիսի 2018 - 11:37
Հունիսի 22-ին՝ 14:00-ին, ոստիկանություն է զանգահարել մի քաղաքացի, ներկայացել՝ Մանվել Գրիգորյանի փաստաբան Արսեն Մկրտչյան եւ հայտնել, որ նույն օրը՝ ժամը 12:55-ից 13։20-նն ընկած ժամանակահատվածում, «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցով Կարեն Սաթյան օգտատերն իր էջին ուղարկել է սպանության սպառնալիքներ պարունակող հաղորդագրություններ։
Կրակոցներ ու դանակահարություն գիշերային ակումբում
25 Հունիսի 2018 - 11:24
Հունիսի 23-ին, ժամը 7.00-ին «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնից ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին հաղորդում է ստացվել, որ «կրծքավանդակի ծակած-կտրած վերքեր» ախտորոշմամբ բուժօգնության են տեղափոխվել 1984 թվականին ծնված Հ․ Վարդանյանը և 1991 թվականին ծնված Յ․ Փուրթոյանը։
Խիստ մտահոգիչ են խոսքի ազատության նկատմամբ ներգործության վտանգավոր միտումները. ՄԻՊ
25 Հունիսի 2018 - 11:22
Ժողովրդավարական երկրի զարգացման հիմնարար ցուցիչներից է խոսքի ազատությունը եւ լրագրողի պաշտպանված մասնագիտական աշխատանքը: Այս մասին հաղորդագրություն է տարածել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը:
Կալիֆորնիայի բնակիչները տարհանվում են անտառային հրդեհների պատճառով
25 Հունիսի 2018 - 11:12
Ուժգին քամու պատճառով տարածվող անտառային հրդեհները Կալիֆորնիայում տարհանման են հանգեցրել:
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 13564
 
Լրահոս`